Hoe werkt de gemeenteraad van Huizen? Een terugblik na twee jaar afscheid
De gemeenteraad van Huizen in het kort: De gemeenteraad van Huizen bestaat uit 27 leden die elke vier jaar door de inwoners worden gekozen. Als hoogste bestuursorgaan stelt de raad de kaders voor het beleid (zoals woningbouw en veiligheid) en controleert het college van Burgemeester en Wethouders (B&W). In tegenstelling tot wethouders is het raadslidmaatschap in Huizen een deeltijdfunctie, uitgevoerd door betrokken burgers naast hun reguliere baan of gezin. De burgemeester is de voorzitter van de raad.
Het is maart 2024. Precies twee jaar geleden nam ik na acht jaar afscheid van de gemeenteraad van Huizen. Hoewel ik de politieke arena heb verlaten, blijft de vraag hoe “het daar binnen” nu echt werkt regelmatig terugkomen. Is het een fulltime baan? Hoe worden besluiten écht genomen? En wat merk jij daar als inwoner van?
In dit artikel duik ik in de werking van de raad, de impact van het dualisme en de realiteit van politieke compromissen.
1. Raadslid: Een “vrijwillige” topbaan
Een hardnekkig misverstand is dat raadsleden in Huizen een fulltime salaris ontvangen. Niets is minder waar. De 27 raadsleden in onze gemeente doen dit werk naast hun reguliere baan of gezin. Het is een publieke taak waarvoor je een vergoeding krijgt, maar die staat zelden in verhouding tot de werkelijke uren.
In mijn terugblik na één jaar raadslidmaatschap schreef ik al dat de hoeveelheid informatie overweldigend kan zijn. Alleen de wethouders en de burgemeester (het college) hebben een betaalde, fulltime functie. De vergoeding voor raadsleden is overigens wel per 1 januari 2024 verhoogd om de zwaarte van de functie beter te reflecteren, maar het blijft een nevenfunctie waarbij vaak ook nog een deel van de vergoeding wordt afgedragen aan de partij.
2. Dualisme: De raad als controleur en stuurman
Sinds de invoering van de wetgeving rondom het dualisme is de rolverdeling in Huizen strikt gescheiden. De wethouders (het college) vormen de “uitvoerende macht”. De gemeenteraad is de “wetgevende en controlerende macht”.
Als raadslid heb je krachtige instrumenten in handen om bij te sturen:
- Moties: Een verzoek of opdracht aan het college om iets te doen (of te laten);
- Amendementen: Een directe wijziging in een voorgesteld besluit (vanuit B&W) of verordening;
- Initiatiefvoorstellen: Zelf met een compleet nieuw plan komen, buiten het college om.
3. Coalitie vs. Oppositie: De kunst van het haalbare
Na de verkiezingen vormen partijen die samen een meerderheid hebben (minimaal 14 zetels) een coalitie. Zij schrijven een collegeprogramma.
Hier zit een belangrijk leerpunt voor de kiezer: politiek is de kunst van het compromis. Tijdens onderhandelingen kunnen standpunten vervallen of worden uitgeruild. Stem je op een partij die in de coalitie komt? Dan zie je een deel van je punten terug, maar moet de partij ook water bij de wijn doen. De oppositie heeft juist de taak om het college scherp te controleren en met alternatieven te komen.
4. Tastbare resultaten bij gemeenteraad Huizen
Politiek lijkt soms abstract, maar in mijn acht jaar in de raad heb ik gezien hoe groot de impact op onze directe leefomgeving is. Veiligheid in de breedste zin van het woord was altijd mijn rode draad:
- Verkeersveiligheid: Met de CDA-fractie werkten we aan het rapport ‘Ruim baan voor de fiets’. Dit was destijds baanbrekend en zette de fietsveiligheid in Huizen eindelijk hoog op de agenda;
- Jongeren en Cultuur: In het Bad Vilbelpark stond een graffitimuur. Toen deze dreigde te verdwijnen, heb ik mij hard gemaakt voor behoud en herplaatsing. Een toezegging waar de gemeente tot op de dag van vandaag aan werkt;
- Veiligheid op straat: De inzet op cameratoezicht en het door mij geïnitieerde vuurwerkmeldpunt zijn concrete voorbeelden van hoe we overlast probeerden te beperken;
- Leefbaarheid: Denk aan het speelbos bij Sijsjesberg (ondanks de vertraging door NIMBY-gedrag) en extra aandacht voor dierenwelzijn bij onze kinderboerderij, alsmede de nieuwbouw.
5. Waarom jouw stem het verschil maakt
Ik vind het oprecht pijnlijk om te zien dat de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen al jaren daalt. Het raadswerk is soms onzichtbaar, maar de besluiten die we namen raakten direct jouw straat, jouw veiligheid en de speelplek van je kinderen.
Juist in de gemeente heb je met je stem direct invloed op je omgeving. Als je niet stemt, laat je anderen beslissen over de inrichting van jouw dorp. Ik heb daarom altijd geprobeerd om via maandelijkse verslagen verantwoording af te leggen. Ik adviseer elk huidig raadslid hetzelfde te doen: laat zien wat je doet, want de lokale democratie kan alleen bloeien als inwoners zich betrokken voelen.
Veelgestelde vragen over de Gemeenteraad van Huizen (FAQ)
Hieronder beantwoord ik de meest gestelde vragen over de werking van de raad in Huizen, gebaseerd op mijn acht jaar ervaring als raadslid en commissievoorzitter.
De raad van Huizen bestaat uit 27 zetels. Er is bewust gekozen voor een oneven aantal. Dit zorgt ervoor dat er bij hoofdelijke stemmingen altijd een besluit kan worden genomen; de stemmen kunnen immers niet staken. Een voorstel is aangenomen bij een meerderheid van de helft + 1 (minimaal 14 stemmen).
Nee, raadslidmaatschap is een nevenfunctie. De 27 raadsleden voeren hun werk uit naast een reguliere baan of andere verplichtingen. Alleen de burgemeester en de wethouders (het college van B&W) hebben een betaalde fulltime functie.
Raadsleden ontvangen een maandelijkse vergoeding voor hun werkzaamheden. Per 1 januari 2024 is deze vergoeding landelijk verhoogd om de zwaarte van de functie beter te compenseren. Belangrijk om te weten is dat veel raadsleden een deel van deze vergoeding afdragen aan hun politieke partij (de partijafdracht).
De Burgemeester (sinds 2026 Serge Ferraro) is de wettelijke voorzitter van de gemeenteraad. Hij leidt de raadsvergaderingen. De inhoudelijke voorbereiding vindt echter plaats in commissies, zoals de commissie Algemeen Bestuur en Middelen (ABM), die worden voorgezeten door ervaren raadsleden. Tijdens mijn periode in de raad heb ik de rol van commissievoorzitter ABM mogen vervullen.
De coalitie bestaat uit de partijen die samen een meerderheid vormen en het collegeprogramma hebben opgesteld. De oppositie zijn de partijen die geen deel uitmaken van het bestuur. Zij hebben de belangrijke taak om het college kritisch te controleren en met alternatieve voorstellen te komen.
Inwoners van Huizen hebben diverse mogelijkheden om invloed uit te oefenen:
Inspreken: Tijdens commissievergaderingen kun je jouw mening geven over een specifiek onderwerp.
Burgerinitiatief: Je kunt zelf een onderwerp op de agenda van de raad zetten als je voldoende handtekeningen verzamelt.
Contact: Je kunt altijd direct contact opnemen met een raadslid of fractie om een probleem onder de aandacht te brengen.
Een raadslid heeft drie belangrijke middelen om de koers van de gemeente te beïnvloeden:
Motie: Een verzoek of opdracht aan het college.
Amendement: Een wijzigingsvoorstel op een bestaand besluit.
Raadsvragen: Schriftelijke vragen aan het college om opheldering te krijgen over een dossier.
Eén reactie