Open data in Huizen: Waarom “Besluit.pdf” de democratie niet helpt
Wat gebeurt er eigenlijk in onze gemeenteraad? Wie in Huizen wil weten wat er speelt, komt al snel uit bij het Raadsinformatiesysteem (RIS). Op papier is alles openbaar, maar in de praktijk stuiten we op een digitale muur van onleesbaarheid. Zelfs landelijke platforms laten hier steken vallen.
In mijn eerdere artikelen over digitale democratie in Huizen en mijn AI-analyse van het coalitieakkoord pleitte ik al voor het slimmer inzetten van technologie. Maar de harde realiteit is dat we momenteel nog een stap vóór AI staan. We staan bij de vraag: is informatie eigenlijk wel vindbaar?
De paradox van “Besluit.pdf”
Er is de afgelopen jaren hard gewerkt aan openheid. Dankzij pionierswerk van de Open State Foundation en de standaarden van VNG Realisatie (Open Raadsinformatie) is de data van onze gemeente via een API technisch ontsloten. Dat is een enorme prestatie waarvoor de basis al in 2018 werd gelegd.
Maar wie nu naar een platform als OpenBesluitvorming.nl gaat en zoekt op “Gemeente Huizen”, ziet de schaduwkant van deze openheid. Je krijgt een lijst resultaten die er vaak zo uitziet:
- Besluit.pdf – 16 april 2026
- Besluit.pdf – 16 april 2026
- Besluit.pdf – 9 april 2026
Technisch gezien is de data “open”. Maar democratisch gezien is dit een gemiste kans. Partijen als Ontola laten zien dat we naar een systeem moeten waar alle politieke informatie aan elkaar gelinkt is (Linked Data). Maar zolang de bronbestanden in Huizen nog ‘besluit.pdf’ heten, hebben we een slimme vertaalslag nodig die die linkjes voor de burger legt.
Je weet als inwoner namelijk nog steeds niet waar het over gaat. Je moet elk bestand handmatig openen om te ontdekken of het over de herinrichting van je straat gaat of over een subsidie voor de sportclub. Open data zonder context is als een bibliotheek waar alle boeken dezelfde kaft hebben.
Openbaar is nog geen toegankelijkheid
Dit voorbeeld laat zien dat “openbaar” niet hetzelfde is als “toegankelijk”. Landelijke zoekomgevingen bundelen de informatie wel, maar ze werken vaak vanuit een zoekgedachte: je moet al weten wat je wilt vinden. Voor veel inwoners werkt het andersom: zij willen simpelweg kunnen zien wat er op dit moment speelt.
De data is namelijk wél gestructureerd beschikbaar. De API-documentatie laat zien dat velden zoals commissienamen en documenttypes gewoon aanwezig zijn. Ze worden alleen in de huidige presentatie niet benut.
De technische wirwar van ID’s
Tijdens het bouwen van de eerste versie van mijn monitor stuitte ik op een opvallend technisch obstakel: de volgorde van de data. In het systeem van de gemeente krijgen documenten een volgnummer (ID) op basis van wanneer ze zijn geüpload, niet op basis van de datum op het document zelf. Hierdoor kunnen oude archiefstukken uit 2019 plotseling bovenaan verschijnen, terwijl een belangrijke motie van gisteren ergens diep in de lijst begraven ligt. Zonder een slimme ‘vertaalslag’ die deze data sorteert en opschoont, blijft de meest actuele informatie voor de burger onzichtbaar.
In het spoor van OpenTK
Hoe het wél kan, laat Bert Hubert zien met OpenTK. Hij bewijst dat je de data van de Tweede Kamer kunt omzetten in een helder, chronologisch overzicht. Het draait om de presentatielaag: de vertaling van ruwe data naar een leesbaar geheel voor de burger. Sinds mijn maidenspeech over de rol van de raad, is dit voor mij een speerpunt: hoe betrekken we de inwoner écht bij het proces?
Een soeverein dashboard voor Huizen
Met de documentatie van de VNG in de hand, werk ik aan een eigen “Huizen Monitor”. Het doel is simpel: de ruim 16.000 documenten die het RIS van Huizen inmiddels rijk is, ontsluiten op een manier die wél begrijpelijk is.
Geen lijstjes met alleen maar “Besluit.pdf”, maar een overzicht waarin je direct ziet welke commissie welk onderwerp bespreekt, inclusief de juiste titels en context. Dit is voor mij een essentieel onderdeel van digitale soevereiniteit. We moeten als lokale gemeenschap niet alleen de data bezitten, maar ook de middelen hebben om die data voor iedereen begrijpelijk te maken.
Van denken naar doen
De fundamenten die door Open State en de VNG zijn gelegd zijn fantastisch, maar in Huizen is de klus nog niet af. Met dit initiatief wil ik laten zien wat er mogelijk is als je open data ook echt gaat gebruiken.
Hieronder vind je de eerste ‘live’ versie van de monitor. Dit is Fase 1: een actuele tijdlijn van binnengekomen documenten, gesorteerd op publicatiedatum en voorzien van context. In de volgende fase ga ik de koppeling maken tussen losse documenten en de bijbehorende vergaderingen, zodat moties en besluiten weer in hun volledige politieke context komen te staan.
Nieuwsgierig naar de techniek? Bekijk de broncode van dit project op mijn GitHub-repository of bezoek de monitor: Huizen RIS Monitor
Eén reactie