Het Huizer Alternatief: Waarom de sleutel voor de jaarwisseling bij het verenigingsleven ligt
In mei boog de commissie Algemeen Bestuur en Middelen (ABM) zich over een dossier dat elk jaar de gemoederen flink bezighoudt: de evaluatie van de jaarwisseling en de ‘quick scan’ naar een centrale oudejaarsshow. Het college van B&W was helder in haar advies: begin er niet aan. Een centrale vuurwerk-, drone- of lasershow is te duur, kost te veel ambtelijke capaciteit en biedt geen overtuigende oplossing voor de hardnekkige overlast op straat.
Lokale media pakten het advies snel op, zoals te lezen was in het bericht van het HuizerNieuws over de centrale vuurwerkshow. En hoewel de conclusie dat een show te duur en weinig effectief is op hoofdlijnen klopt, laat het maatschappelijke debat vaak een herkenbaar patroon zien.
Ook mijn eigen standpunt is hierin door de jaren heen veranderd. In 2018 heb ik in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen zelf nog gepleit voor een centrale vuurwerkshow Huizen. Dat idee kwam voort uit dezelfde wens die veel inwoners nu nog steeds hebben: een veilige, gezamenlijke en feestelijke jaarwisseling. Met de kennis van nu, de gestegen kosten, de druk op de gemeentelijke organisatie en de harde data uit andere gemeenten, is een centrale gemeentelijke show echter niet langer de meest verstandige route. Het doel achter het oude idee blijft overeind, maar de uitvoering moet slimmer: dichter bij buurten, verenigingen en lokale gemeenschappen.
De Haagse realiteit: Een landelijke verbod en de nadeelcompensatie
We kunnen de lokale discussie rondom een vuurwerkshow Huizen niet los zien van wat er momenteel in Den Haag gebeurt. De Wet veilige jaarwisseling is onherroepelijk in gang gezet. Onlangs publiceerde de Rijksoverheid de uitgangspunten voor de nadeelcompensatie van de vuurwerkbranche, die naar de Tweede Kamer zijn gestuurd.
De politieke richting is duidelijk: Nederland beweegt toe naar een landelijk consumentenverbod op vuurwerk. De precieze uitwerking, handhaving en compensatie moeten lokaal nog verder landen, maar gemeenten kunnen deze ontwikkeling simpelweg niet negeren. Niets doen is geen optie meer; er moet worden geanticipeerd op het post-consumentenvuurwerktijdperk.
De businesscase voor een vuurwerkshow Huizen: Cijfers liegen niet
De roep om een centraal georganiseerde vuurwerkshow klinkt sympathiek, maar wie de data induikt, ziet dat de businesscase financieel en operationeel niet rondkomt. De quick scan van de gemeente Huizen raamt de kosten op € 150.000. Dat lijkt veel geld voor een kwartier spektakel, maar een blik op andere gemeenten leert dat dit nog een uiterst voorzichtige inschatting is.
Om appels met appels te vergelijken zetten we de beschikbare data van verschillende gemeenten op een rij. Hierin ook de verborgen kosten zoals veiligheidsmaatregelen, crowdmanagement, communicatie, reiniging en ambtelijke inzet:
|
Gemeente |
Type alternatief |
Kostenindicatie |
Primaire Bron |
Belangrijkste les voor Huizen |
|---|---|---|---|---|
|
Huizen |
Centrale vuurwerk-, drone- of lasershow |
€ 150.000 |
Raadsstukken / Quick scan Gemeente Huizen |
Hoge basislasten en zware druk op schaarse ambtelijke OOV-capaciteit. |
|
Rotterdam |
Grote centrale show (Erasmusbrug) |
€ 550.000 – € 650.000 (na zware bezuinigingen) |
Gemeentebegroting & Media-evaluaties |
Schaalvergroting drijft kosten exponentieel op; commerciële sponsoring of crowdfunding dekt de lading niet. |
|
Amsterdam / Utrecht |
Centrale shows (o.a. Java-eiland) |
€ 200.000 – € 250.000 per show |
Evaluatierapporten grootstedelijk beleid |
Toenemende schaarste aan gecertificeerde pyrotechnische bedrijven drijft de marktprijzen elk jaar op. |
|
Hilversum |
Centrale show gekoppeld aan handhaving |
Kosten show + aanzienlijke inzet openbare orde |
Officiële Evaluatie Jaarwisseling Hilversum |
Cruciaal: Een centrale show voorkomt ordeproblemen niet. De Mobiele Eenheid (ME) moest alsnog ingrijpen op het Ooievaarsplein. |
Kosten zijn één ding, maar het rendement op het gebied van veiligheid is de doorslaggevende factor. De harde, analytische conclusie luidt dat een centrale show een specifiek, gezellig publiek aantrekt. De vraag is echter of de hardnekkige overlastgevers zich hierdoor laten beïnvloeden.
Dat is geen onderbuikgevoel, maar een trend die we helaas al jaren zien. Al sinds 2012 breng ik met het onafhankelijke Vuurwerkmeldpunt Huizen de overlastlocaties nauwkeurig in kaart. De structurele analyses die hieruit voortvloeien, heb ik recentelijk beschreven in mijn Vuurwerkrapport Huizen 2025-2026. Wie die cijfers naast de realiteit legt, ziet dat hardcore overlast vraagt om gerichte preventie, handhaving en jongerenwerk, niet om een kostbaar algemeen feestje. Vanuit het oogpunt van doelmatigheid is € 150.000 voor één centraal moment simpelweg onverantwoord.
Het ‘Huizer Alternatief’: Ruimte voor de samenleving
Betekent dit dat we dan maar lijdzaam moeten afwachten tot het landelijke verbod definitief ingaat? Zeker niet. Juist in de lokale evaluatie gaven inwoners en partners aan dat een “alternatief wat saamhorigheid bevordert beter is dan negatieve maatregelen” en dat “jongeren graag iets te vieren willen hebben”.
De sleutel om deze patstelling te doorbreken ligt in een concept dat ik vorig jaar met succes heb ingebracht in het verkiezingsprogramma van CDA Huizen 2026-2030: Het Huizer Alternatief.
Bij de totstandkoming van de landelijke wetgeving is via het amendement-Bikker c.s. namelijk expliciet geregeld dat burgemeesters de specifieke bevoegdheid behouden om ontheffingen te verlenen aan georganiseerde groepen, zoals buurt- en dorpsverenigingen. Zij mogen onder strikte voorwaarden op vooraf aangewezen plekken verantwoord vuurwerk (categorie F2) afsteken. In plaats van dat de gemeente als een soort ‘evenementenbureau’ zelf € 150.000 stukslaat op één centrale locatie, moet de lokale overheid een faciliterende en stimulerende rol aannemen. Dit geeft lokaal initiatief de ruimte en voorkomt onnodige extra regels voor ons rijke verenigingsleven.
Het Huizer Alternatief rust concreet op twee pijlers:
1. Facilitering in middelen (proces en veiligheid)
De gemeente moet verenigingen niet vermoeien met bureaucratie. Richt vanuit de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) een gestroomlijnd, laagdrempelig ‘ontheffingspakket’ in:
- Wijs vooraf veilige en overzichtelijke locaties aan, bijvoorbeeld bij sportcomplexen of centrale pleinen in de wijken.
- Werk met heldere, overzichtelijke basisvoorwaarden voor toezicht, blusmiddelen, onderlinge communicatie en schoonmaak.
- Stel vanuit de gemeentelijke buitendienst praktische middelen kosteloos beschikbaar, zoals dranghekken, vuilniscontainers en veegcapaciteit voor de volgende ochtend.
2. Facilitering in geld (subsidie als vliegwiel)
Een fractie van het bedrag dat een centrale show kost (denk aan een gerichte jaarwisselingspot van € 20.000 tot € 30.000) kan worden ingezet als stimuleringssubsidie.
Verenigingen, sportclubs of actieve buurtcomités die een kleinschalig, veilig en gecontroleerd buurtmoment organiseren, kunnen daaruit een bijdrage krijgen voor de exploitatie. Denk aan de huur van een partytent, warme chocolademelk, oliebollen voor de buurt, veiligheidsvoorzieningen of de gezamenlijke aanschaf van vuurwerk binnen de geldende regels.
Conclusie: Saamhorigheid organiseer je van onderop
In 2018 zag ik een centrale vuurwerkshow als dé kans om de jaarwisseling in Huizen veiliger en gezelliger te maken. Die wens staat nog steeds als een huis, maar de inzichten over de uitvoering zijn veranderd. Niet één duur gemeentelijk evenement op afstand, maar meerdere kleinschalige, veilige en lokaal gedragen initiatieven via onze eigen buurten en verenigingen vormen de toekomst. Daarmee gooien we het goede doel achter het oude idee niet weg, maar brengen we het juist terug naar waar het hoort: midden in de samenleving.
Laat de gemeenteraad het college daarom meegeven dat niets doen geen optie is. Maar laat Huizen ook niet blind kiezen voor een onbetaalbare en ineffectieve centrale show. De echte sleutel ligt in het faciliteren van ons eigen verenigingsleven, zodat de jaarwisseling ook in de toekomst veilig, gezellig en écht van de Huizers blijft.
